Hij beïnvloedde Reagan, Thatcher en Pinochet. In de Amerikaanse econoom Milton Friedman kende de vrijemarkteconomie haar grootste voorvechter.         Door  redacteur Cees Banning  (nrc.nl )

De Amerikaanse president Ronald Reagan las zelden een boek, maar Free to Choose lag – zo wil de overlevering – kapotgelezen op zijn nachtkast. De gisteren op 94-jarige overleden econoom Milton Friedman schreef het in 1980 samen met zijn vrouw Rose. Het boek werd een internationale bestseller en de gelijknamige televisieserie trok wereldwijd een miljoenenpubliek. Milton Friedman, profeet van het vrijemarktdenken, kon zijn geluk niet op toen hij hoorde dat de tv-documentaire "free to Choose" zelfs totalitaire staten werd binnengesmokkeld. Friedman, die in 1976 de Nobelprijs voor de economie won, had grote invloed op het beleid van Reagan (1981-1989), de Britse premier Margaret Thatcher (1979-1990) en de Chileense dictator Augusto Pinochet (1973-1990).

The Power of the Market America's freedom and prosperity derive from the combination of the idea of human liberty in America's Declaration of Independence with the idea of economic freedom in Adam Smith's Wealth of Nations. Friedman explains how markets and voluntary exchange organize activity and enable people to improve their lives. He also explains the price system. Friedman visits Hong Kong, U.S. and Scotland.  60 min. Free to Choose The power of Choice In this inspiring TV-series Nobel Prize laureate Milton Friedman gives his ideas on liberty, on free market economics, on limited government, limited public spending and low taxes. It is a critic of interventionist government policies and their cost in personal freedoms and economic efficiency The TV series is a complement to his masterpiece book of the same name co-authored with his economist wife, Rose Friedman. The series includes debates with dissenting economists.  It’s an instructive lesson in forensics and a lasting source of inspiration. Comments by Arnold Schwarzenegger, Ronald Reagan, George Schultz, David Friedman and many others. The Tyranny of Control Government planning and detailed control of economic activity lessens productive innovation, and consumer choice. Good, better, best, are replaced by "approved" or "authorized." Friedman shows how "established" industries or methods, seek government protection or subsidization in their attempts to stop or limit product improvements which they don't control. Friedman visits India, Japan and U.S. 60 min Freedom & Prosperity The Great Depression has been popularly viewed as a failure of capitalism. The stock market crash, the failure of the Bank of the United States, loss of personal savings, were visible symbols supporting this belief. As Friedman explains, the real cause was the unseen failure of government policy and action. Yet this crisis resulting from government failure leads to decades of government expansion. The Failure of Socialism The welfare state arises from the attempt to do good with other people's money. Such attempts always fail because: Nobody spends somebody else's money as carefully as his own. Welfare is supply driven. Those spending the money use force to collect it and to insure those receiving it use it for "right" purposes. Good intentions are corrupted by bad means. Friedman visits U.S. and Britain. Created Equal The Declaration of Independence says, "all men are created equal." Friedman explains that this did not mean all persons should or will have equal talents or income. Equal opportunity to better one's self, and the right to personally benefit from the gains realized, are consistent with freedom. Equality of results requires force. Taking from some to give to others destroys freedom and removes the incentive for creating new wealth. Friedman visits India, U.S. and Britain. What's wrong with our schools Parental choice and parental responsibility in the education of children is the U.S. tradition and is consistent with a free society. Centralized government control has eroded freedom and adversely affected the quality of education. The poor help pay for education for the future rich. Friedman has long advocated using vouchers to solve the problem. He explains why. Friedman visits U.S. and Britain. Who Protects the Consumer Various government agencies have been created on the claim that they will protect the consumer. These agencies restrict freedom, stifle beneficial innovation, and become agents for the industries or groups they are intended to regulate. Friedman explains how the apparent chaos of the market place, the competition of many suppliers for business, is the best protection of consumer interests. Who Protects the Worker Unions sometimes protect some workers - their members - but usually at the expense of other workers. Government protects its employees and special groups of workers at the expense of other workers. Both unions and government restrict freedom. Friedman explains how the competition of employers for the talents of workers leads to the highest wages and best working conditions. How to Cure Inflation Inflation results when the amount of money printed or coined increases faster than the creation of new goods and services. Money is a "token" of the wealth of a nation. If more tokens are created than new wealth, it takes more tokens to buy the same goods. Friedman explains why politicians like inflation, and why wage and price controls are not solutions to the problem. Friedman visits Japan, U.S. and Britain. How to Stay Free Democracies have only recently been considered desirable. Historically, it was feared that democracies always self destruct when citizens, forgetting that you cannot remove want and misery through legislation, insist on government actions that physically and morally bankrupt their nation. Friedman explains why the United States has so far avoided this outcome and how we can continue to do so. This program includes an interview of Dr. Friedman by Lawrence E. Spivak.

Friedmans ideeën gaan uit van een sterk vertrouwen in de werking van het marktmechanisme. De overheid moet zo min mogelijk ingrijpen in het economische proces. Friedman erkent dat vrije markten niet perfect zijn, maar volgens hem leveren imperfecte markten betere resultaten op dan het handelen van bureaucraten.




In zijn Capitalism and Freedom (1962) beschrijft hij zijn opvattingen over economisch beleid. De boodschap vond, door de tijdgeest van de jaren zestig en zeventig, weinig weerklank. Aan de vooravond van de ‘Reagan-revolutie', publiceerde hij de gepopulariseerde versie van dit magnum opus onder de titel Free to Choose.

Friedman maakte naam als theoreticus van het monetarisme (only money matters). Deze theorie verklaart inflatie, werkloosheid en betalingsbalanstekorten uit storingen in het geldwezen. Het monetarisme is een repliek op de keynesiaanse school, die meer let op de bestedingen, niet zozeer op geldschepping. In 1956 kwam Friedman, als belangrijkste representant van de zogenoemde Chicago-school, met een goed gefundeerde neoklassieke reactie op de dominantie van de keynesiaanse theorieën. Samen met Edmund Phelps heeft hij het keynesiaans denken gesloopt, was de reactie een maand geleden toen Phelps de Nobelprijs voor economie kreeg.

Milton Friedman werd op 31 juli 1912 geboren in New York, zijn ouders waren joods-Hongaarse migranten uit Beregszász (nu Oekraïne). In 1933 studeerde hij af als econoom aan de Universiteit van Chicago en in 1946 benoemd als hoogleraar aan dit conservatief bolwerk.

Friedman was een controversieel econoom. Zijn ideeën vonden weerklank bij de Chileense dictator Pinochet, onder wiens bewind ruim drieduizend politieke tegenstanders werden vermoord. In de jaren zeventig bezocht Friedman frequent Chili, wat felle kritiek uitlokte. „Ik heb er openbare lezingen gegeven. Maar ik heb nooit iets van de Chileense regering betaald gekregen. Hetzelfde heb ik ook in communistisch China gedaan", zei hij in 1993 in een vraaggesprek met NRC Handelsblad. Wat hem motiveerde? „Vrije markten maken vrije mensen."

Toen Friedman in 1976 de Nobelprijs voor de economie kreeg, wegens zijn verdiensten op het terrein van de monetaire theorie, ontlokte dat veel maatschappelijk verzet. Twee jaar eerder had zijn inspirator, de Oostenrijkse econoom Friedrich von Hayek (1899-1992), de prijs in ontvangst genomen. Op de bekroning van Friedman volgde de doorbraak van de Chicago-school.

Een van de meest invloedrijke economen van de afgelopen eeuw stierf aan een hartaanval in San Francisco.